De wet van Moore in het kwadraat

Compute_Moves_To_ZeroGordon E. Moore is één van de oprichters van Intel en heeft in een interview in 1965 een voorspelling gemaakt over de ontwikkeling van de capaciteit (lees: aantal transistors) van processoren en IC’s. Al vrij snel werd duidelijk dat zijn voorspelling akelig dicht bij de realiteit lag en zo wordt een voorspelling een wetmatigheid; de wet van Moore. Eigenlijk is deze wet geen wet, meer een vuistregel, maar de wet van Moore bekt wat lekkerder dan de vuistregel van Moore.

De wet leest in ieder geval dat elke twee jaar de capaciteit van een integrated circuit verdubbelt op hetzelfde formaat chip. Voor velen zal dit niets nieuws zijn omdat de wet van Moore vrijwel altijd wordt aangedragen als dé reden dat we nu met onze Smartphone meer rekenkracht in onze zak hebben dan sommigen van ons 10 jaar geleden op ons bureau hadden staan.

Tot voor kort was ik overtuigd van het feit dat de ontwikkeling van processorkracht de enige reden was dat we nu zoveel meer kunnen met onze computers en Smartphones ten opzichte van vroeger, maar laatst werd me duidelijk dat dit een veel te beperkt beeld is. Samen met Tim de Wolf was ik bij de Ortec Plandag, een evenement waarbij klanten en partners van Ortec werd verteld wat er allemaal mogelijk is op het gebied van (advanced) analytics. Tim gaat in zijn blog onder andere in op ontwikkelingen op het gebied van Big Data en analytics, maar ik wil er hier nog wat verder op ingaan.

Ortec is een bedrijf wat, in een notendop, met behulp van slimme algoritmes de enorme bak aan data die tegenwoordig beschikbaar is analyseert en daar vervolgens bedrijfsprocessen mee optimaliseert. Mijn gedachte was altijd dat dit soort geavanceerde algoritmes een steeds grotere rol spelen, in producten om ons heen, omdat de beschikbare rekencapaciteit steeds groter is geworden. Dit klopt ook wel, maar er is meer aan de hand. Bedrijven als ASML zijn niet de enige die zo hard aan het ontwikkelen zijn, de wiskunde groeit namelijk nog harder.

Eén van de oprichters van Ortec, Prof. Dr. Gerrit Timmer, wist ons te vertellen dat de efficiëntie waarmee algoritmes problemen oplossen elke 1 ¾ jaar verdubbeld. Op het oog een klein verschil ten opzichte van de wet van Moore, maar over een periode van 50 jaar maakt dit een enorm verschil.

Een voorbeeld om dit te illustreren is het plannen van de optimale route die een vrachtwagen kan rijden langs 10 locaties. Er zijn dan ongeveer 3,6 miljoen verschillende routes mogelijk, die je allemaal kan uitrekenen en naast elkaar kan leggen om de kortste route te bepalen. Volgens de wet van Moore zou deze berekening nu 1024 keer sneller gaan dan 20 jaar geleden.

Het algoritme waarmee dit probleem opgelost kan worden is echter in diezelfde 20 jaar ook enorm slimmer en efficiënter geworden. Waar het algoritme vroeger alle alternatieven had uitgerekend en daaruit de kortste route als beste optie had weergegeven (ik denk niet dat dit zo is, maar we nemen het maar even aan voor het gemak), zou het algoritme nu een veel effectievere methode vinden. Volgens het verhaal van Gerrit Timmer zou dit dus betekenen dat de berekening nu 2756 keer sneller uitgevoerd is dan 20 jaar geleden.

De groei van processorkracht en de algoritmes zorgen er gezamenlijk voor dat een berekening nu dus potentieel 2,8 miljoen keer zo snel uitgevoerd kan worden dan 20 jaar geleden, wat betekent dat een berekening die vroeger een jaar kostte, nu in 11 seconden uitgevoerd kan worden.

Het mooie hiervan is voor mij dat het grootste aandeel daarvan komt door een ontwikkeling waar ik nooit bij stil had gestaan. Ik hoorde steeds vaker om me heen dat we tegen de grenzen lopen van wat er fysiek mogelijk is met het kleiner maken van processoren en daardoor de wet van Moore niet meer geldig is (hoewel dit door ASML ontkend wordt). Maar zelfs als dit waar zou zijn, blijkt dus dat er nog zoveel factoren een rol spelen bij het verkrijgen, verwerken en acteren op data waar we eigenlijk nooit over horen, dat we kunnen stellen dat we pas echt aan het begin staan van een Big Data revolutie. De wereld om ons heen verandert ontzettend snel en de essentiële vraag voor elk bedrijf, waaronder ook Koning & Hartman, blijft, hoe blijf je bij?

Hidde Dorhout

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *